Artikuj Ligjor

Your search results

Trashegimia testamentare (Llojet e testamentit).

Posted by admin on 6 Maj, 2019
| Ligj
| 0

Termi testament vjen nga latinishtja testamentum. Fillimisht është hasur ne Romën e Lashtë i cili tregonte deklarimin në favor të një ose me shumë trashëgimtarëve duke dëshmuar që deklarimi mbante vullnetin e fundit dhe për këtë kërkonte miratimin e dëshmitarëve që thirreshin.

Sipas kuptimit të dhënë ne fjalorin e gjuhës së sotme shqipe testamenti përkufizohej si dokumenti zyrtar që bën trashëgimlënësi me anën e të cilit ai me vullnetin e tij i le pas vdekjes pasurinë a sendet vetjake dikujt tjeter.Pra me testament kuptojmë amanetin e fundit para vdekjes së testatorit.

Testamenti njihet në të gjitha legjislacionet si një shprehje urdhri e dëshirës së fundit, me anë të të cilit një person (trashëgimlënësi) bën ndarjen e pasurisë së tij pas vdekjes. Testamenti është shprehje e njëanshme e vullnetit, e dhënë natyrisht në një formë të caktuar që e imponon ligji dhe që ka për qëllim të krijojë një rend tjetër të trashëgimisë, të ndryshëm nga ajo ligjore, por me trashëgimtarë ligjorë, dhe në mungesë të tyre në favor të çdo personi fizik ose juridik.

Në legjislacione të ndryshme gjejmë një larmi formash testamentesh, nga ato më të vjetërat dhe deri tek ato më bashkëkohoret, të bëra pjesë e legjislacioneve të brendshme kombëtare, edhe si rezultat i ratifikimit të konventave ndërkombëtare.

Forma më tipike dhe që vazhdon edhe sot e kësaj ditë të jetë e pranishme në të gjitha legjislacionet është forma e testamentit ollograf.

Testamenti ollograf. Përcaktimi më i zakonshëm që jepet për testamentin ollograf është: “Testamenti është i vlefshëm në qoftë se testatori e ka shkruar atë, datuar dhe nënshkruar me dorën e vet. Data e testamentit duhet të tregojë ditën, muajin dhe vitin. Nënshkrimi duhet të përmbajë mbiemrin e testatorit si dhe të paktën njërin prej emrave të tij dhe duhet vënë në fund të testamentit”. Kështu, testamenti ollograf, duhet të shkruhet tërësisht me dorën e testatorit. Në lidhje me datën parashikohet që ajo duhet të përmbajë tre elementë: (1) ditën, (2) muajin, dhe (3) vitin. Pak rëndësi ka vendi ku vendoset data në testament ose mënyra e tregimit te saj. Kur data është lënë jashtë, pa e përmendur ose pa dashje, në jurisprudencë ekziston mendimi, se: “[…] kjo mungesë mund të rregullohet ose kompletohet në përputhje me përcaktimin e elementeve të brendshme të vete testamentit, ose te elementeve të jashtme, duke mbështetur elementet e brendshme”. Testamenti duhet të jetë nënshkruar me dorën e testatorit.

Nder lloje te tjera te testamenteve pervec atij ollograf jane:

Testamenti autentik. Testamenti autentik konsiderohet si një akt solemn, i cili merret nga dy noterë ose nga një noter dhe/ose në prani të dy dëshmitarëve. Duhet thënë që një testament i tillë i nënshtrohet një formaliteti të përpiktë.
Noteri i dytë, ose dëshmitarët shërbejnë për vlefshmërinë e aktit, ndaj duhet të jenë të pranishëm gjatë hartimit, përpilimit, diktimit, shkrimit, leximit dhe firmosjes së tij.

Kjo formë testamenti kërkon që dëshmitarët duhet të jenë:

    • persona madhorë, që kanë mbushur moshën 18 vjeç dhe nuk u është hequr
      zotësia për të vepruar ;
    • dinë të shkruajnë dhe të lexojnë ;
    • kuptojnë gjuhën e testamentit.

Testamenti mistik.Kjo formë testamenti, njihet në të drejtën franceze (Neni 976-980 K.C.Fr), në të drejtën italiane (Neni 604 K.C.I), në të drejtën greke (Neni 1738 i K.C.Gr). Testamenti mistik ka përparësi në krahasim me testamentin ollograf, sepse ai bën të mundur ruajtjen e tij si një sekret. Mosndërhyrja e noterit në këtë testament e bën njëkohësisht, që edhe të ndryshojë nga testamenti autentik, të cilin noteri e përpilon vetë, mbi bazë të vullnetit të testatorit.

Testamenti internacional është një formë testamenti, i cili ka fituar të drejtën e qytetarisë, si rezultat i ratifikimit nga një numër i konsiderueshëm shtetesh të Konventës së Washingtonit (26 tetor 1973). Përveç kësaj, testatori mund të autorizohet nga ligji, nën të cilin është caktuar noteri, për të autorizuar një person tjetër të nënshkruajë në vend të tij. Dëshmitarët dhe noteri duhet aty për aty të vërtetojnë testamentin, duke nënshkruar në praninë e testatorit.

Testamenti oral (nuncupative mund të përdoret në rrethana të jashtëzakonshme, që pengojnë përdorimin e formave të zakonshme, si për shembull, rreziku i një vdekjeje për shkak epidemie, ndërprerja e komunikacionit, gjendje lufte.Testatori deklaron vullnetin e tij në prani të 2 (dy) dëshmitarëve, të cilët më pas janë të detyruara ta deklarojnë këtë vullnet përpara një autoriteti publik-noterit.

Testamenti gjyqësor. Prania e kësaj forme i referohet rastit, si kur testatori di të lexojë, ashtu dhe rastit kur testatori nuk di të lexojë. Në ratin kur testatori di të lexojë, testamentin e përpiluar, gjyqtari ia lexon testatorit dhe e njofton atë në lidhje me pasojat juridike të tij. Pasi testatori e lexon dhe e nënshkruan testamentin, gjyqtari shënon në testament që testatori e ka lexuar dhe e ka nënshkruar atë në praninë e tij. Në rast se testatori nuk di të lexojë, testamentin që gjyqtari ka përpiluar ia lexon testatorit në praninë e dy dëshmitarëve. Testatori në praninë të këtyre dëshmitarëve e nënshkruan testamentin ose vë në ‘të shenjën e gishtit të vet’, pasi të deklarojë se ky është testamenti i tij. Dëshmitarët duhet ta nënshkruajnë testamentin.

Testamenti me akt noterial. Kjo formë testamenti lidhet me praninë e noterit, përpara të cilit testatori deklaron vullnetin e tij. Formaliteti i kësaj forme është i thjeshtë. Noteri pasi bindet për aftësinë mendore të testatorit, dhe moshën e kërkuar nga ligji (në bazë të dokumentet që i paraqitet nga testatori) i shpjegon atij kërkesat ligjore. Më pas ai është merr vullnetin e testatorit, duke përpiluar testamentin me akt noterial.

Testamentet e posaçme. Krahas testamenteve të bëra në rrethana normale/zakonshme, lind nevoja që testamentet të bëhen edhe në rrethana të diktuara nga kushte të posaçme.

 

Autor: Joana Grabova

Lexo me Shume Artikuj

Compare Listings